Khi tìm kiếm một công ty kiểm toán, nhiều doanh nghiệp thường bất ngờ vì mức giá giữa các đơn vị có thể chênh lệch rất lớn. Có nơi báo phí vài chục triệu, nhưng cũng có đơn vị đưa ra con số cao gấp 2–3 lần cho cùng một loại dịch vụ. Điều này khiến không ít doanh nghiệp đặt ra câu hỏi:
Vì sao cùng là kiểm toán nhưng mức phí lại khác biệt lớn đến vậy?
Trên thực tế, mức phí kiểm toán chưa bao giờ là một con số cố định. Đằng sau mỗi báo giá là hàng loạt yếu tố liên quan đến quy mô doanh nghiệp, mức độ rủi ro tài chính, chất lượng đội ngũ kiểm toán viên, thương hiệu công ty kiểm toán và cả cách thị trường đang vận hành.
Điều đáng nói là không phải lúc nào giá rẻ cũng tiết kiệm, và cũng không phải cứ phí cao là chất lượng tốt hơn tuyệt đối.
Mức phí kiểm toán đang bị hiểu sai như thế nào?
Rất nhiều doanh nghiệp khi lựa chọn công ty kiểm toán thường có xu hướng so sánh giá trước tiên. Điều này hoàn toàn dễ hiểu vì kiểm toán là khoản chi phí bắt buộc với nhiều doanh nghiệp.
Tuy nhiên, sai lầm phổ biến là xem dịch vụ kiểm toán giống như một “gói dịch vụ đồng nhất”, nơi mọi đơn vị đều làm giống nhau.
Thực tế hoàn toàn ngược lại.
Một báo cáo kiểm toán có thể giống nhau ở hình thức cuối cùng, nhưng quy trình thực hiện bên trong có thể khác biệt rất lớn giữa các công ty kiểm toán.
Có đơn vị triển khai đội ngũ senior nhiều năm kinh nghiệm. Có nơi lại giao phần lớn hồ sơ cho nhân sự mới. Có công ty đầu tư hệ thống kiểm soát chất lượng chặt chẽ, trong khi một số đơn vị tối giản quy trình để giảm chi phí.
Vì vậy, mức phí chênh lệch không chỉ đơn giản là “đắt” hay “rẻ”, mà phản ánh cách mỗi công ty kiểm toán vận hành dịch vụ của họ.
Quy mô doanh nghiệp ảnh hưởng trực tiếp đến phí kiểm toán
Đây là yếu tố lớn nhất nhưng thường bị bỏ qua.
Một doanh nghiệp có doanh thu vài chục tỷ và một doanh nghiệp vài nghìn tỷ chắc chắn không thể áp dụng cùng mức phí kiểm toán.
Khi quy mô tăng lên, khối lượng dữ liệu tài chính cũng tăng theo:
- Số lượng hóa đơn nhiều hơn
- Hệ thống tài khoản phức tạp hơn
- Phát sinh nhiều giao dịch nội bộ
- Có công ty con hoặc chi nhánh
- Rủi ro sai sót tài chính lớn hơn
Điều này khiến công ty kiểm toán phải dành nhiều nhân sự hơn, thời gian dài hơn và quy trình kiểm tra sâu hơn.
Chính vì vậy, cùng là dịch vụ kiểm toán nhưng mức phí giữa hai doanh nghiệp có thể chênh lệch gấp nhiều lần.
Ngành nghề kinh doanh quyết định độ khó của kiểm toán
Không phải ngành nào cũng dễ kiểm toán như nhau.
Ví dụ:
- Doanh nghiệp thương mại thường dễ kiểm tra hơn
- Doanh nghiệp xây dựng có nhiều khoản dở dang phức tạp
- Công ty sản xuất phải kiểm kê tồn kho lớn
- Công ty công nghệ có nhiều chi phí R&D khó xác minh
- Doanh nghiệp FDI thường yêu cầu chuẩn quốc tế cao hơn
Một công ty kiểm toán khi tiếp nhận hồ sơ sẽ đánh giá mức độ rủi ro ngành nghề trước khi báo phí.
Ngành càng phức tạp, thời gian xử lý càng dài, áp lực trách nhiệm càng cao thì phí kiểm toán càng tăng.
Đây là lý do nhiều doanh nghiệp thắc mắc vì sao cùng doanh thu nhưng phí kiểm toán khác nhau.
Chênh lệch đến từ chất lượng đội ngũ kiểm toán viên
Đây là yếu tố tạo nên khoảng cách lớn nhất giữa các công ty kiểm toán hiện nay.
Nhiều doanh nghiệp nghĩ rằng kiểm toán chỉ cần kiểm tra số liệu. Nhưng thực tế, năng lực của kiểm toán viên ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của báo cáo tài chính.
Một kiểm toán viên nhiều kinh nghiệm có thể phát hiện:
- Sai lệch trong ghi nhận doanh thu
- Rủi ro thuế tiềm ẩn
- Các giao dịch bất thường
- Lỗ hổng trong hệ thống kế toán
- Dấu hiệu gian lận tài chính
Trong khi đó, đội ngũ thiếu kinh nghiệm thường chỉ kiểm tra hồ sơ theo checklist cơ bản.
Vì vậy, những công ty kiểm toán đầu tư mạnh vào nhân sự chất lượng cao thường có mức phí cao hơn đáng kể.
Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp lớn gần như không chọn dịch vụ giá quá thấp.
Thương hiệu công ty kiểm toán ảnh hưởng rất lớn đến mức phí
Đây là yếu tố rất dễ thấy trên thị trường.
Những công ty kiểm toán có thương hiệu mạnh thường sở hữu:
- Hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt
- Quy trình làm việc chuẩn hóa
- Đội ngũ chuyên môn cao
- Uy tín với ngân hàng và đối tác
- Khả năng chịu trách nhiệm pháp lý lớn hơn
Do đó, mức phí thường cao hơn mặt bằng chung.
Điều đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp không chỉ trả tiền cho “dịch vụ kiểm toán”, mà còn trả tiền cho mức độ uy tín của đơn vị phát hành báo cáo.
Trong nhiều trường hợp, cùng một báo cáo tài chính nhưng giá trị niềm tin trên thị trường lại khác nhau tùy theo công ty kiểm toán đứng tên.
Thị trường kiểm toán hiện nay đang cạnh tranh theo hướng nào?
Những năm gần đây, thị trường công ty kiểm toán cạnh tranh rất mạnh.
Không ít đơn vị giảm giá để giữ khách hàng, đặc biệt trong nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Điều này khiến thị trường xuất hiện hai xu hướng rõ rệt:
Nhóm cạnh tranh bằng giá
Tập trung:
- Báo giá thấp
- Xử lý nhanh
- Khách hàng số lượng lớn
Nhóm cạnh tranh bằng chất lượng
Tập trung:
- Đội ngũ chuyên sâu
- Quy trình chặt chẽ
- Kiểm toán chuyên ngành
- Tư vấn rủi ro tài chính
Khoảng cách phí giữa hai nhóm này ngày càng lớn.
Vì vậy, khi tìm kiếm công ty kiểm toán, doanh nghiệp thường thấy sự chênh lệch giá rất mạnh dù cùng một loại dịch vụ.
Doanh nghiệp nên nhìn vào điều gì thay vì chỉ nhìn phí?
Đây mới là vấn đề quan trọng nhất.
Một báo giá kiểm toán thực chất phản ánh:
- Mức độ đầu tư nhân sự
- Quy trình kiểm soát chất lượng
- Kinh nghiệm xử lý hồ sơ
- Khả năng chịu trách nhiệm
- Mức độ uy tín trên thị trường
Nếu chỉ so sánh bằng giá, doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình trạng:
- Báo cáo phải chỉnh sửa nhiều lần
- Thiếu hồ sơ giải trình
- Bị động khi thanh tra
- Chậm deadline nộp báo cáo
- Phát sinh rủi ro thuế
Trong khi đó, một công ty kiểm toán có năng lực thực sự thường giúp doanh nghiệp hạn chế rất nhiều rủi ro tiềm ẩn phía sau hệ thống số liệu tài chính.
Cùng là dịch vụ kiểm toán, nhưng không phải mọi công ty kiểm toán đều tạo ra cùng một giá trị. Mức phí chênh lệch trên thị trường thực chất phản ánh sự khác biệt về kinh nghiệm, quy trình, độ uy tín và khả năng chịu trách nhiệm của từng đơn vị.
Vì vậy, điều đáng cân nhắc không phải “vì sao công ty này đắt hơn”, mà là: Liệu mức phí quá thấp có thực sự an toàn cho doanh nghiệp hay không?
SCIC đồng hành cùng doanh nghiệp với quy trình kiểm toán chuyên nghiệp, đội ngũ giàu kinh nghiệm và giải pháp phù hợp cho từng mô hình hoạt động.